TELEFON NUMARASI DEĞİŞENLER LÜTFEN HABER VERSİNLER
HABERLER
TARiH
KÖYLE İLGİLİ
YEMEKLER
SÖZLÜK
EVLENENLER
HACCA GİDENLER
ÖLENLER
MÜBADELE EVLİYA ÇELEBİ AYETLERDE MUHACIR MUHACIR KİMDİR İLK GÖÇ EDENLER

SELANİK'TEN GÖÇ ETMEMİZ İLE İLGİLİ MÜBADELE ANTLAŞMASI


 

 

 

 

MADDE : 1
Türk topraklarında yerleşmiş Rum Ortodoks dininden Türk uyruklarıyla, Yunan topraklarında yerleşmiş Müslüman dininden Yunan uyruklarının, 1 Mayıs 1923 tarihinden başlayarak, zorunlu mübadelesine (Exchange obligatoire) girişilecekti. 
Bu kimselerden hiçbiri, Türk Hükümetinin izni olmadıkça Türkiye' ye, ya da Yunan Hükümetinin izni olmadıkça Yunanistan'a dönerek orada yerleşemeyecektir.
MADDE : 2
Birinci maddede öngörülen mübadele: 
• İstanbul' da oturan Rumları (İstanbul'un Rum ahalisini); 
• Batı Trakya' da oturan Müslümanları (Batı Trakya' nın Müslüman ahalisini) kapsamayacaktır.
1912 kanunuyla sınırlandırdığı biçimde, İstanbul Şehremaneti daireleri içinde, 30 ekim 1918 tarihinden önce yerleşmiş (etablis) bulunan Rumlar, İstanbul' da oturan Rumlar (İstanbul Rum ahalisi) sayılacaklardır.
1913 tarihli Bükreş Antlaşmasının koymuş olduğu sinir çizgisinin doğusundaki bölgeye yerleşmiş (etablis) bulunan Müslümanlar, Bati Trakya' da oturan Müslümanlar (Batı Trakya' nın Müslüman ahalisi) sayılacaklardır.

MADDE : 3
Karşılıklı olarak, Rum ve Türk Nüfusu mübadele edilecek olan toprakları 18 Ekim 1912 tarihinden sonra bırakıp gitmiş Rumlar ve Müslümanlar,  1. maddede öngörülen mübadelenin kapsamına girer sayılacaklardı.
İş bu sözleşmede kullanılan “göçmenler” (emigrantes) terimi, 18 Ekim 1912 tarihinden sonra göç etmesi gereken ya da göç etmiş bulunan bütün gerçek ya da tüzel kişileri kapsamaktadır.
MADDE : 4
Aileleri Türk Ülkesini daha önce bırakıp gitmiş olup da kendileri Türkiye'de alıkonulmuş bulunan Rum halkından vücutça sağlam erkekler, işbu sözleşme uyarınca, Yunanistan' a gönderilecek kafileyi meydana getireceklerdir.
MADDE : 5
İşbu Sözleşmenin 9. ve 10. Maddesindeki çekinceler (İhtirazı kayıtlar) saklı kalmak üzere, işbu Sözleşme uyarınca yapılacak mübadele yüzünden, Türkiye'deki Rumların ya da Yunanistan' daki Müslümanların mülkiyet haklarına ve alacaklarına hiçbir zarar verdirilmeyecektir.
MADDE : 6
Mübadele edilecek halklara mensup bir kimsenin gidisine, herhangi bir nedenle olursa olsun, hiçbir engel çıkartılmayacaktır. Bir göçmenin, kesinleşmiş bir hapis cezası bulunduğu, ya da henüz kesinleşmemiş bir cezaya çarptırıldığı, ya da kendisine karşı bir ceza soruşturması yürütüldüğü durumlarda, söz konusu olan göçmen, cezasını çekmek ye da yargılanmak üzere, kendisine karşı kovuşturmada bulunan ülkenin makamlarınca, gideceği ülkenin makamlarına teslim edilecektir.
MADDE : 7
Göçmenler, bırakıp gidecekleri ülkenin uyrukluğunu yitirecekler ve varis ülkesinin topraklarına ayak bastıkları anda, bu ülkenin uyrukluğunu edinmiş sayılacaklardır.
İki ülkeden biri ya da ötekini daha önce bırakıp gitmiş olan ve henüz yeni bir uyrukluk edinmemiş bulunan göçmenler, bu yeni uyrukluğu, işbu sözleşmenin imzası tarihinde edinmiş olacaklardır.
MADDE : 8
Göçmenler, her çeşit taşınır malları yanlarında götürmekte yada bunları taşıttırmakta serbest olacaklar ve bu yüzden kendilerinden çıkış ya da giriş vergisi ya da başka herhangi bir vergi alınmayacaktır.
Bunun gibi, işbu sözleşme uyarınca, batılı Devletlerden birinin ülkesini bırakıp gidecek her topluluk (cemaat, communaute) üyesinin (camiler, tekkeler, medreseler, kiliseler, manastırlar, okullar, hasta haneler, ortaklıklar, dernekler, tüzel kişiler ya da ne çeşit olursa olsun başka tesisler personelini de kapsamak üzere) kendi topluluklarına ait taşınır malları yanlarında serbestçe götürmek ya da taşıttırmak hakki olacaktır.
11. Maddede öngörülen Karma Komisyonların tavsiyesi üzerine, her iki ülke makamlarınca, taşıma ihalelerinde en geniş kolaylıklar sağlanacaktır.
Taşınır mallarının tümünü ya da bir kısmini yanlarında götürmeyecek olan göçmenler, bunları, oldukları yerde bırakabileceklerdir. Bu durumda, yerel makamlar, bırakılan taşınır malların dökümünü (envanterini) ve değerini, ilgili göçmenin gözleri önünde saptamakla görevli olacaklardır. Göçmenin bırakacağı taşınır malların çizelgesini ve değerini gösteren tutanaklar dört nüsha olarak düzenlenecek ve bunların biri yerel makamlarca saklanacak, ikincisi, 9. maddede öngörülen tasfiye işlemine esas alınmak üzere 11. Maddede öngörülen Karma Komisyona sunulacak, üçüncüsü göç edilecek ülkenin Hükümetine, dördüncüsü de göçmene verilecektir.

MADDE : 9
8. maddede öngörülen göçmenlerin ve toplulukların kent ve köylerdeki taşınmaz mallarıyla, bu göçmenlerin ya da toplulukların bırakmış oldukları taşınır mallar, 11. Maddede öngörülen Karma Komisyonca, aşağıdaki hükümler uyarınca tasfiye edilecektir.
Zorunlu mübadele uygulanacak bölgelerde bulunan ve mübadele uygulanmayacak bir bölgede yerleşmiş toplulukların din ya da hayır kurumlarına ait olan malla da, aynı şartlar içinde, tasfiye edilecektir.
 
MADDE : 10
Bağıtlı Tarafların ülkelerini daha önceden bırakmış gitmiş olan ve işbu sözleşmenin 3. Maddesi uyarınca nüfus (halkların) mübadelesinin kapsamına girer sayılan kimselere ait taşınır ya da taşınmaz malların tasfiyesi, 9. Madde uyarınca, Türkiye ile Yunanistan'da 18 Ekim 1912 tarihinden bu yana yürürlüğe konmuş kanunlarla her çeşit yönetmeliklere (tüzüklere) göre ya da başka herhangi bir zoralım (müsadere), zorunlu satış, v.b. gibi, işbu mallar üzerindeki mülkiyet hakkini herhangi bir yoldan kısıtlayıcı nitelikte hiçbir tedbire konu olmaksızın yürütülecektir. İşbu Madde ile 9. Maddede öngörülen mallar, bu çeşit bir tedbire konu olursa, bu mallara, 11. Maddede öngörülen Komisyonca, bu tedbirler uygulanmamışçasına, değer biçilecektir.
Kamulaştırılmış mallara gelince, Karma Komisyon, her iki ülkede mübadele kapsamına girecek kimselere ait olup da, mübadele uygulanacak topraklarda bulunan ve 18 Ekim 1912' den sonra kamulaştırılmış olan bu mallara yeniden değer biçecektir. Komisyon, bir zarar verilmiş olduğunu görürse, bu zararı mal sahiplerinin yararına onaracak bir zarar-giderim (tazminat) saptayacaktır. Bu zarar- giderinin tutarı, mal sahiplerinin alacak hesabına ve kamulaştıran ülke Hükümetinin borç hesabına geçirilecektir.
8. ve 9. Maddelerde göz önünde tutulan kimseler, su ya da bu yoldan, yararlanmadan yoksun bırakıldıkları malların gelirlerini elde edememişlerse, bu gelirlerin tutarlarının kendilerine geri verilmesi, savaş öncesi ortalama gelir esas alınarak ve Karma Komisyonca saptanacak yol ve yöntemler uyarınca, sağlanacaktır.
Yunanistan‘ da ki Vakıf mallarının ve bunlardan doğan hak ve çıkarların, ve Türkiye'de Rumlara ait benzer tesislerin tasfiyesine girişirken, 11. Maddede öngörülen Karma Komisyon, bu tesislerin ve bunlarla ilgili bulunan özel ve tüzel kişilerin haklarını ve çıkarlarını tam olarak korumak amacıyla, daha önce yapılmış Antlaşmalarda kabul edilmiş ilkelerden esinlenecektir.
11. Maddede öngörülen Karma Komisyon, bu hükümleri uygulamakla görevli olacaktır.
 
MADDE : 11
İş bu sözleşmenin yürürlüğe girişinden başlayarak bir aylık süre içinde, Bağıtlı Yüksek Tarafların her birinden dört ve 1914-1918 savasına katılmamış Devletlerin uyrukları arasında Milletler Cemiyeti Meclisince seçilecek üç üyeden oluşan ve Türkiye' de ya da Yunanistan'da toplanacak olan bir Karma Komisyonun Başkanlığını, tarafsız üç üyeden her biri sıra ile yapacaktır. 
Karma Komisyon, gerekli göreceği yerlerde, bir Türk ve Bir Yunanlı üye ile Karma Komisyonca atanacak tarafsız bir Başkandan oluşacak ve Karma Komisyona bağlı olarak çalışacak Alt-Komisyonlar kurmaya yetkili olacaktır. Karma Komisyon, alt- komisyonlara verilecek yetkileri kendisi saptayacaktır. 
MADDE : 12
Karma Komisyon, işbu sözleşmede öngörülen göçü denetlemek ve kolaylaştırmak ve 8. Madde ile 9. Maddede öngörülen taşınır ve taşınmaz malların tasfiyesine girişmekle yetkili olacaktır. 
Karma Komisyon, göçün ve yukarıda belirtilen tasfiyenin yol ve yöntemlerini saptayacaktır. 
Karma Komisyon genel olarak , işbu sözleşmenin uygulamasında gerekli göreceği tedbirleri almaya ve bu Sözleşme yüzünden çıkabilecek bütün sorunları karara bağlamaya tam yetkili olacaktır. 
Karma Komisyon kararları oy çokluğu ile alınacaktır. 
Tasfiye edilecek mallara, haklara ve çıkarlara ilişkin bütün itirazlar Karma Komisyonca kesin olarak karara bağlanacaktır. 
MADDE : 13
Karma Komisyon, ilgilileri dinledikten ya da dinleme gereği gibi çağırdıktan sonra, işbu sözleşme uyarınca tasfiye edilmesi gereken taşınmaz malları değer biçme işlemine girişmek için tam yetkili olacaktır. 
Tasfiye olunacak mallara değer biçilmesinde, bunların altın para ile olan değeri esas alınacaktır. 
MADDE : 14
Komisyon ilgili mal sahibine, elinden alınan ve bulunduğu ülkenin Hükümeti emrinde kalacak olan mallardan dolayı borçlu kalınan para tutarını belirten bir bildiri belgesi verecektir. 
Bu bildiri belgeleri esas alınarak borçlu kalınan para tutarları, tasfiyenin yapılacağı ülke Hükümetinin, göçmenin mensup olduğu Hükümete karsı bir borcu olacaktır. Göçmenin, ilke olarak, göç ettiği ülkede, kendisine borçlu bulunan paraların karşılığında, ayrıldığı ülkede bırakmış olacağı mallarla aynı değerde ve aynım nitelikte, mal alması gerekecektir. 
Yukarıda belirtilen biçimde bildiri belgeleri esası üzerinden, her iki Hükümetçe ödenmesi gereken paraların hesabı, her altı ayda bir çıkartılacaktır. 
Tasfiye işlemi tamamlandığı zaman, karşılıklı borçlar birbirine eşit çıkarsa, bununla ilgili hesaplar denkleştirilmiş (takas ve mahsup edilmiş) olacaktır. Bu denkleştirme işleminden sonra, Hükümetlerden biri ötekine borçlu kalırsa, bu borç pesin para ile ödenecektir. Borçlu Hükümet, bu ödeme işine süre tanımasını isterse, yıllık en çok üç taksitle ödemek şartıyla, Komisyon bu süreyi ona tanıyabilecektir. Komisyon, bu süre içinde ödenmesi gereken faizleri de saptayacaktır. 
Ödenecek para oldukça önemli işe ve daha uzun sürelerin tanınmasını gerektirmekteyse, borçlu Hükümet, borçlu olduğu paranın yüzde yirmisine kadar Karma Komisyonca saptanacak bir parayı peşin olarak ödeyecek, geri kalan borç için de, Karma Komisyonca saptanacak faizli ve yirmi yıllık bir süre içinde ana paraya çevrilebilecek (amortise edilebilecek) borçlanma bonoları (istikraz tahvilleri) çıkarabilecektir. Borçlu Hükümet, bu borç için, Komisyonca kabul edilecek saglancalar (rehineler) gösterecektir. Bu saglancalar, Yunanistan' da Uluslararası Komisyonca, İstanbul' da Devlet Borcu (Düyun-Umumiye) Meclisince yönetilecek ve gelirleri toplanacaktır. Bu sağlancalar konusunda anlaşmaya varılmazsa, Milletler Cemiyeti Meclisi bunu saptamaya yetkili olacaktır. 
MADDE : 15
Göçü kolaylaştırmak amacıyla, ilgili Devletlerce, Karma Komisyonun saptayacağı şartlarla, Komisyona öndelik (avans) olarak ödemede bulunacaktır. 
MADDE : 16
Türkiye ve Yunanistan Hükümetleri, işbu sözleşme uyarınca, ülkelerin bırakıp gidecek olan kimselere yapılacak bildirilerle, bu kimselerin varış ülkesine taşınmak üzere yönelecekleri limanlara ilişkin bütün sorunlar üzerinde, 11. Maddede öngörülen Karma Komisyonla anlaşmaya varacaklardır. 
Bağıtlı taraflar, mübadele edilecek halklara, gidişleri için konmuş tarihten önce yurtlarını bırakıp gitmelerine yol açacak, ya da mallarını ellerinden çıkarmak üzere doğrudan ya da dolaylı hiç bir baskıda bulunmamayı karşılıklı olarak yükümlenirler. Bağıtlı Taraflar, ülkeyi bırakıp giden ya da gidecek olan göçmenleri hiçbir vergiye ya da olağanüstü bir resme bağlamamayı yükümlenirler. 2. Madde uyarınca mübadele dışı bırakılacak bölgelerde oturanların, bu bölgelerde kalmak ya da oralara yeniden dönmek haklarıyla, Türkiye ve Yunanistan' da özgürlüklerinden ve mülkiyet haklarından serbestçe yararlanmalarına hiçbir engel çıkartılmayacaktır. Bu hüküm, mübadele dışı bırakılacak söz konusu bölgelerde oturanların mallarını başkalarına geçirmelerine ve bu kimselerden Türkiye' yi ya da Yunanistan' ı kendi istekleriyle bırakıp gitmek isteyeceklerin gidişine engel olma vesilesi olarak öne sürülmeyecektir. 
MADDE : 17
Karma Komisyonun çalışması ve işlerinin yürütülmesi için gerekli giderler, Komisyonca saptanacak oranlar içinde, ilgili Hükümetlerce karşılanacaktır. 
MADDE : 18
Bağıtlı Taraflar, işbu sözleşmenin uygulanmasını sağlamak üzere, yasalarında gerekli değişiklikleri yapmaya yükümlenirler. 
MADDE : 19
İşbu sözleşme, Bağıtlı Yüksek Taraflar bakımından, Türkiye ile yapılacak Barış Antlaşmasının bir parçasıymış gibi, aynı güç ve aynı değerde sayılacaktır. İşbu sözleşme, söz konusu Antlaşmanın Bağıtlı Yüksek Taraflardan her ikisince onaylanmasından hemen sonra yürürlüğe girecektir. 
BU HÜKÜMLERE OLAN İNANÇLA, yetki belgelerinin, karşılıklı olarak, usulüne uygun olduğu görülmüş ve aşağıda imzaları bulunan tam yetkili Temsilciler, işbu sözleşmeyi imzalamışlardır. 
LAUSANNE' de, 30 Ocak 1923 tarihinde, üç nüsha olarak düzenlenmiştir. Bu nüshalardan biri Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetine, biri Yunanistan Hükümetine verilecek, üçüncüsüce doğruluğu onaylanmış birer örneğini, Türkiye ile yapılmış Barış Antlaşmasını imzalayan devletlere yollayacak olan, Fransa Cumhuriyeti Hükümetine, bu devletin arşivlerine konulmak üzere, teslim edilecektir. 
(L.S.) * E.K. VENISELOS. (L.S.) M.İSMET 
(L.S.) D.CACLAMAONS. (L.S.) Dr. RIZA NUR. 
(L.S.) HASAN 
* Lozan Barış Konferansı – Tutanaklar Belgeler - Takım : II Cilt:2 
Çeviren Seha L.Meray Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları: No:348